iDESIGN Studio Magazine

ช่วนคุณเลิกบุหรี่ และคนที่ไม่ได้สูบก็เป็นกำลังใจให้ คนที่อยากเลิก ด้วยน่ะครับ

http://www.thailandquitline.or.th

หลักการและเหตุผล
โดยเหตุที่การสูบบุหรี่ก่อให้เกิดผลเสียต่อสุขภาพทั้งผู้สูบผู้ใกล้ชิด และผู้คนในสังคมก่อให้เกิดผลกระทบทางเศรษฐกิจและสังคมระดับบุคคลและระดับ ชาติ ดังนั้นการดำเนินการบริการการเลิกสูบบุหรี่จึงเป็นเป้าหมายระดับชาติของ ประเทศไทยควบคู่กับการดำเนินการรณรงค์เพื่อการควบคุมยาสูบ ใน ระยะ 20 ปีที่ผ่านมาทำให้ประเทศไทยได้รับการยอมรับจากนานาประเทศในเรื่องนโยบายและ กฎหมายควบคุมยาสูบอย่างโดดเด่นแต่ในเรื่องการช่วยประชาชนให้เลิกสูบบุหรี่ ยังดำเนินการได้ไม่ครอบคลุมแม้ว่าการรณรงค์และการเสริมสร้างศักยภาพของผู้ ประกอบวิชาชีพสุขภาพของเครือข่ายวิชาชีพสุขภาพเพื่อสังคมไทยปลอดบุหรี่และ เครือข่ายต่างๆที่ได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริม สุขภาพ (สสส) ได้ร่วมแรงร่วมใจดำเนินการให้ความช่วยเหลือเพื่อการเลิกบุหรี่ทั้งในสถาน บริการสุขภาพและในคลินิกสุขภาพของผู้ประกอบวิชาชีพเองแต่การบริการดังกล่าว เป็นการบริการแบบตั้งรับผู้ใช้บริการส่วนใหญ่คือผู้ที่มีปัญหาสุขภาพและเป็น ผู้เข้ามารับบริการการเลิกบุหรี่ในสถานบริการเท่านั้น

นอกจากนั้นมูลนิธิรณรงค์เพื่่อการไม่สูบบุหรี่ได้ดำเนินการ 1600 สายปลอดบุหรี่เพื่อบริการให้คำปรึกษาทางโทรศัพท์เพื่อเลิกสูบบุหรี่ตั้งแต่ พ.ศ.2536 ผู้ให้บริการคือพยาบาลวิชาชีพและผู้ที่จบการศึกษาระดับปริญญาตรีที่ผ่าน การอบรมขณะปฏิบัติงานและติดตามประเมินผลจากผู้เชี่ยวชาญด้านการให้คำปรึกษา ทางโทรศัพท์ของมูลนิธิรณรงค์ ฯ มีผลการดำเนินงาน คือ จำนวนผู้โทรศัพท์เข้ามาเพิ่มจำนวนมากขึ้นทุกปีและอัตราการเลิกบุหรี่ของผู้ รับบริการเลิกบุหรี่ทางโทรศัพท์ก็เพิ่มสูงขึ้นตามลำดับ อย่างไรก็ดีด้วยทรัพยากรที่จำกัดมูลนิธิรณรงค์เพื่อการไม่สูบบุหรี่จึงไม่ สามารถขยายขอบข่ายของการบริการเพิ่มขึ้นได้

จากการทบทวนวรรณกรรม พบว่า การบริการการเลิกบุหรี่ด้วยการให้คำปรึกษาทางโทรศัพท์มีได้ 2 แบบ การบริการเชิงรุกและเชิงรับทั้งสองแบบมีหลักฐานยืนยันประสิทธิภาพการเพิ่ม อัตราการเลิกบุหรี่ได้สำหรับการบริการเชิงรับในรัฐแคลิฟอร์เนีย สหรัฐอเมริกา พบว่า สายปลอดบุหรี่ที่มีความพร้อมและให้คำปรึกษาเต็มรูปแบบเพียงครั้งเดียวสามารถ เพิ่มอัตราการเลิกสูบและป้องกันการกลับมาสูบอีกได้มากกว่าการอ่านเอกสารคู่ มือเลิกด้วยตนเอง (Zhu et al, 1996)

ดังนั้น กระทรวงสาธารณสุข สปสช.และ สสส. จึงร่วมกันเห็นชอบให้มีองค์กรทำงานที่มีความคล่องตัวมีสถานภาพที่รัฐรับรอง มีภารกิจหลัก คือ การให้บริการเลิกบุหรี่ทางโทรศัพท์และมีความเชื่อมโยงกับหน่วยงานของรัฐซึ่ง ก็คือศูนย์บริการเลิกบุหรี่ทางโทรศัพท์ประเทศไทย (ศบทท) หรือ Thailand Quitline Center (TQLC) ขึ้นเพื่อเป็นศูนย์บริการเลิกบุหรี่ทางโทรศัพท์ทั้งเชิงรุกและเชิงรับตามแนว ปฏิบัติที่พัฒนาจากข้อมูลหลักฐานทางคลินิกที่เชื่อถือได้โดยผู้ประกอบ วิชาชีพสุขภาพอย่างเป็นเครือข่ายมีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้เพื่อสร้างความรู้ ใหม่และการพัฒนาศักยภาพบุคลากรวิชาชีพและอาสาสมัครเกี่ยวกับการเลิกบุหรี่ ระดับภูมิภาค

วิสัยทัศน์
“บริการเลิกบุหรี่ทางโทรศัพท์ ด้วยผลการวิจัย
สร้างความรู้ใหม่จากประสบการณ์
ผสานศักยภาพบุคลากรและเครือข่าย”

วัตถุประสงค์ทั่วไป
เพื่อเป็นศูนย์บริการเลิกบุหรี่ทางโทรศัพท์ทั้งเชิงรุกและเชิงรับตามแนวปฏิบัติที่พัฒนาจากข้อมูลหลักฐานทางคลินิกที่เชื่อถือได้โดยผู้ประกอบวิชาชีพสุขภาพอย่างเป็นเครือข่ายมีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้เพื่อสร้างความรู้ใหม่และการพัฒนาศักยภาพบุคลากรวิชาชีพและอาสาสมัครเกี่ยวกับการเลิกบุหรี่ระดับภูมิภาค

วัตถุประสงค์เฉพาะ
ให้บริการการช่วยเหลือเพื่อการเลิกบุหรี่ทางโทรศัพท์ (Quitline) ที่มีคุณภาพระดับสากลสำหรับผู้ใช้บริการในประเทศไทยอย่างเป็นเครือข่ายเชื่อมโยงกับการบริการเลิกบุหรี่ในสถานบริการสุขภาพทุกระดับและคลินิกผู้ประกอบวิชาชีพสุขภาพด้วยระบบการส่งต่อทั้งที่เป็นทางการและไม่เป็นทางการเพื่อลดการบริโภคยาสูบในสังคมไทย
รวบรวมข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับ Quitline การเลิกบุหรี่และดำเนินการให้ความรู้แก่สาธารณะอย่างต่อเนื่อง
พัฒนาหลักสูตรและดำเนินการฝึกอบรมศักยภาพของผู้ให้คำปรึกษาเพื่อการเลิกบุหรี่ทางโทรศัพท์สำหรับบุคลากรระดับวิชาชีพและอาสาสมัครระดับภูมิภาค
รวบรวมและสังเคราะห์องค์ความรู้จากเกี่ยวกับ Quitline รวมทั้งการพัฒนา Best practice for Quitline และมีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับนักวิชาการที่สนใจการเลิกบุหรี่ (Smoking cessation) อย่างต่อเนื่องทั้งระดับชาติและระดับภูมิภาค
ร่วมประสานงานกับเครือข่ายวิชาชีพสุขภาพองค์กรเอกชนและหน่วยงานต่างๆ ในการผลักดันนโยบายสุขภาพเพื่อสังคมไทยปลอดบุหรี่

เป้าหมาย
ประชาชนเข้าถึงบริการการเลิกบุหรี่ได้ง่าย ทั่วถึง เท่าเทียม
มีองค์ความรู้ ผลงานวิจัย และผลงานวิชาการ Quitline
มีระบบบริการสุขภาพเพื่อการเลิกบุหรี่ที่มีประสิทธิภาพ และประสิทธิผล คุ้มค่า
มีการประสานงานการบริการเป็นเครือข่ายของผู้ประกอบวิชาชีพสุขภาพ

กรอบแนวคิด
การบริการเลิกบุหรี่ทางโทรศัพท์ เป็นกระบวนให้คำปรึกษาอย่างเป็นระบบที่เป็นมาตรฐานมีกระบวนการปฏิบัติ ตามแนวคิด Transtheoretical Model / Stages of Change (Prochaska & Velicer (1997) โดยให้คำปรึกษาเพื่อการเปลี่ยนแปลงสู่การเลิกบุหรี่ เป็น 5 ระยะ ดังนี้ ระยะไม่สนใจการเลิกบุหรี่ (Pre-contemplation) ยังไม่ต้องการเลิกแต่ต้องการเรียนรู้ (Contemplation) สนใจเลิกและต้องการเรียนรู้ (Preparation) เรียนรู้และพยายามเลิกบุหรี่ (Action) คงการเลิกบุหรี่ได้ (Maintenance)
การดำเนินการให้คำปรึกษาเพื่อเลิกบุหรี่จะเป็นไปตามแนวคิดนี้และจากข้อมูลหลักฐานจากงานวิจัยและพัฒนาเป็นแนวปฏิบัติทางคลินิก (Evidenced Based Clinical Practice Protocol) ที่ต้องสอดคล้องกับความต้องการของผู้ใช้บริการซึ่งมีความแตกต่างกันตามวัยและสถานะทางสุขภาพและภาษาที่ใช้ในการติดต่อสื่อสาร ได้แก่ ผู้ใหญ่วัยทำงาน ผู้สูงอายุ วัยรุ่น ผู้หญิงวัยทำงาน หญิงตั้งครรภ์ บุคคลที่มีปัญหาทางจิต บุคคลที่มีปัญหาทางกายเป็นภาษาไทย
โดยเหตุที่การบริการเลิกบุหรี่ทางโทรศัพท์เป็นบริการทางวิชาชีพบนพื้นฐานขององค์ความรู้ดังนั้นความรู้ประสบการณ์ที่เกิดขึ้นจากการบริการ การวิเคราะห์ สังเคราะห์ข้อมูลกระบวนการบริการและจากการติดตามผลความพยายามเลิกและการเลิกบุหรี่ได้เป็นเวลา 3, 6 เดือน และ 1 ปี ผลที่ได้รับจะเป็นองค์ความรู้ใหม่เพื่อการเผยแพร่และแลกเปลี่ยนทางวิชาการในระดับชาติและนานาชาติต่อไป
การบริการการเลิกบุหรี่ทางโทรศัพท์ (Telephone Quitline) เป็นกระบวนการช่วยเหลือผู้ติดบุหรี่ให้เลิกบุหรี่ได้อย่างถาวรโดยใช้กระบวนการให้คำปรึกษาโดยผู้ประกอบวิชาชีพทางสุขภาพ (Professional Counseling) ซึ่งผ่านการพัฒนาสมรรถนะ (Competency/ Capacity Building) อย่างต่อเนื่องเกี่ยวกับการให้คำปรึกษาจากผู้มีความรู้ความชำนาญในการบริการแบบ Quitline ลักษณะการบริการเป็นการบริการผู้โทรเข้ามาขอรับบริการ (บริการเชิงรับ-Reactive Quitline) และการบริการโทรกลับ (Call back services) หรือบริการเชิงรุก Proactive Quitline ซึ่งรวมถึงการโทรกลับเพื่อบริการผู้ต้องการเลิกสูบโทรกลับเพื่อการติดตามประคับประคองในระยะกำลังเลิกและโทรกลับเพื่อติดตามผล
การบริการของศูนย์เป็นมาตรฐานตรวจสอบได้จึงมีการบันทึกข้อมูลการบริการอย่างเป็นระบบในฐานข้อมูลโดยใช้เทคโนโลยีสารสนเทศซึ่งใช้เป็นข้อมูลประกอบการประเมินผลการบริการรายบุคคลประเมินประสิทธิภาพประสิทธิผลของระบบอีกทั้งเป็นข้อมูลสำคัญในการพัฒนาระบบบริการและการพัฒนาบุคลากรไปพร้อมกันด้วยแผนผังการบริการ ดังภาพที่ 1

ผลที่คาดว่าจะได้รับ
ประชาชนเข้าถึงบริการการเลิกบุหรี่ได้ง่ายทั่วถึงเท่าเทียม
มีองค์ความรู้ผลงานวิจัยและผลงานวิชาการ Quitline
มีระบบบริการสุขภาพเพื่อการเลิกบุหรี่ที่มีประสิทธิภาพและประสิทธิผล คุ้มค่า
มีการประสานงานการบริการเป็นเครือข่ายของผู้ประกอบวิชาชีพสุขภาพ
จำนวนผู้ป่วย ผู้พิการ และผู้เสียชีวิตจากโรคที่เกี่ยวกับบุหรี่ลดลงและค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพลดลง

http://www.thailandquitline.or.th